Typologia zagrożeń

W całym projekcie zagrożenie jest definiowane jako związek przyczynowo-skutkowy między pojedynczym niebezpieczeństwem a rezultatem, czyli jako potencjalna szkoda powstała w wyniku prawdopodobieństwa powstania niebezpiecznego zjawiska. Możliwe jest przeprowadzenie kilku typologii zagrożeń.

Typologia to klasyfikacja przedmiotów lub zjawisk mających wspólne cechy (charakterystyki) i przypisanie ich do różnych grup. Utworzenie klasy lub grupy jest więc wynikiem procesu uogólnienia. Poziom informacji ogólnej jest zdeterminowany przez właściwości lub cechy, które stanowią o definiowaniu jednej lub więcej klas (Cuny i Lejeune, 2003).

Nie istnieje jedna standardowa typologia zagrożeń, ani taka, która byłaby powszechnie podzielana przez badaczy. Podstawowe – i rzadko wyczerpujące – klasyfikacje są proponowane w różnych pracach,  możliwych jest kilka podejść.

Typologia zagrożeń może być zbudowana w oparciu o kryterium: częstotliwości ich występowania, istoty źródła zjawiska (niebezpieczeństwa), rozmiaru i doniosłości szkody wywołanej przez zagrożenie, zdolności radzenia sobie z tymi szkodami, itd.

W ramach modułu MADS (Metodologia Analizy Dysfunkcji Systemów) zostały zaproponowane przez Perohlona (2003) następujące typologie:

- typologia systemów, uwzględniająca źródło zagrożenia (mechaniczne, chemiczne, elektryczne, pożar, promieniowanie, biologiczne, związane z okolicą / otoczeniem, jak również mające źródło gospodarcze lub społeczne);
- typologia systemów docelowych, znajdujących się w stanie zagrożenia w wyniku zdarzenia (indywidualne, ludzkie (grupowe), ekosystemy, systemy materialne i symboliczne);
- typologia zdarzeń (wyciek materii, energii, informacji; wyciek punktowy lub rozproszony; wyciek chroniczny lub ograniczony);
- typologia wg kryterium obszarów zagrożenia (obszary fizyczno-chemiczne, naturalne lub sztuczne, psychologiczne, ekonomiczne, socjologiczne, polityczne, prawne, kulturowe, organizacyjne).

Dla celów niniejszego projektu została wybrana tradycyjna typologia zagrożeń, choć jest ona często krytykowana przez różnych autorów (por. Dauphiné, 2001, w załączeniu). Klasyfikuje ona zagrożenia według genezy poszczególnych zjawisk. Typologia rozróżnia zagrożenia na mające podłoże naturalne i technologiczne.

Słabą stroną tej typologii jest trudność ustalenia jedynego źródła zagrożenia. Na przykład trudno jednoznacznie sklasyfikować przypadek, kiedy osunięcie się ziemi (zagrożenie naturalne) doprowadza do wypadku samochodu transportującego materiały niebezpieczne (zagrożenie technologiczne).